Goed design zie je niet. Je voelt het.

Van de eerste schets tot het model op originele grootte: hoe het Mercedes-Benz design onze volgende stadsbusgeneratie helderheid, rust en onmiskenbaar karakter geeft.

Een stadsbus is werkplek, visitekaartje voor vervoersbedrijven en tegelijk onderdeel van het stadsbeeld. Hoe ontwerpt u een voertuig dat aan al deze eisen voldoet en er nog vele jaren harmonieus uitziet? Meer dan twee jaar lang zocht het designteam van Daimler Buses naar antwoorden voor onze volgende stadsbusgeneratie. Een reis van de eerste schets tot het model op ware grootte.

Een stadsbus moet elke dag functioneren, bij elk weer, op elke lijn. Reizigers stappen in zonder erover na te denken. De chauffeurs brengen hier hun werkdag door. En het vervoersbedrijf moet erop kunnen vertrouwen. Voor Stefan Handt, Head of Design bij Daimler Buses, begint goed design hier. "Goed design is onzichtbaar. Het moet gewoon werken", zegt hij.

Onzichtbaar betekent daarbij niet willekeurig. Design is bedoeld om mensen bang te maken en te laten zien waar het merk voor staat. Bij Mercedes-Benz dat betekent: robuustheid en betrouwbaarheid, veiligheid en comfort. Daarbij komt een verantwoordelijkheid die verder gaat dan het individuele voertuig. Een stadsbus vormt jarenlang het wegbeeld. Wie hem ontwerpt, vormt een stukje openbare ruimte. Het antwoord van het team op deze uitdagingen is helderheid: perfecte oppervlakken, logische lijnen en een rustige, tijdloze vorm.

Aan het begin stond een moodboard met afbeeldingen, vormen en associaties. Op basis daarvan ontwikkelde het team van designchef Handt een leidraad: een buis in verschillende lengtes, afgesloten door twee eindstukken. Overgedragen op de stadsbus betekent dit: het passagierscompartiment volgt zijn functie. Het voertuig krijgt vooral aan de voor- en achterzijde karakter. Dit eens gevonden basisidee vasthouden en verder ontwikkelen in plaats van telkens opnieuw te beginnen, is van cruciaal belang. "Alleen zo ontstaat uiteindelijk een tot in detail harmonieus design."

Eerste grove schetsen hielden het basisidee vast. In de computer nam het de vorm aan van een driedimensionaal gegevensmodel en met behulp van een VR-bril (virtual reality) kon het digitale model virtueel worden begaan. Maar deze tools hebben grenzen. Hoe licht en schaduw over een oppervlak lopen, wordt vaak pas zichtbaar op het echte object. Daarom ontstond uit de gegevens een kleimodel op schaal 1:1, een model van industriële plasticine op originele grootte. "De inspanningen voor een model op origineel formaat zijn enorm", zegt Handt. "Maar het loont de moeite."

Hoe de strategie van helderheid eruitziet, laat het front zien. In het midden bevindt zich de Mercedes-Benz ster, omringd door de impliciete grille. Naast de centrale ster is het lauwerkransplaatje het typische kenmerk van een echte Mercedes-Benz. Aan de zijkanten vormen telkens drie plastische lichtstroken voor dagrijlicht, positielicht en richtingaanwijzer een nieuwe signatuur, geïnspireerd op de markante verlichting achterzijde van de personenwagenmodelserie W123. Zo blijft de bus zelfs met afgedekte ster herkenbaar als Mercedes-Benz.

Waar de buis aan de voor- en achterzijde overgaat, hebben de designers iets bijzonders bedacht. Smalle glasstroken steken uit de ruitvlakken en omlijsten het passagierscompartiment van het dak tot aan de bodemplaat. 'Abbraccio', Italiaans voor knuffelen, noemen ze dit element. De wielkasten doen iets denken aan die van de huidige eCitaro, maar zijn nog plastischer vormgegeven en bovendien voor en achter identiek – dat vereenvoudigt de vervanging in geval van schade.

De achterzijde kreeg door het designteam dezelfde aandacht als de voorzijde. Om een goede reden, zoals Handt uitlegt: "In het rijden in de stad zien andere verkeersdeelnemers de achterzijde vaak langer dan de voorzijde." Nieuw ontwikkelde, gepatenteerde LED-lampen met zes langwerpige lichtvlakken voor achterlicht, remlicht en richtingaanwijzer kenmerken de lichtgrafiek aan de achterzijde. Ook het dak hebben de designers door en door vormgegeven. "Het dak is het vijfde gezicht van de bus", zegt Handt. Dit wordt bijvoorbeeld zichtbaar aan de nieuwe airconditioning, waarvan de vorm sterk doet denken aan de architectuur van een elektriciteitscentrale.

In het interieur stelde het team zich een ambitieus doel: de beste chauffeurswerkplek ter wereld ontwikkelen. De chauffeursplaats is een eigen ruimte, gekleurd en door een lichte barrière gescheiden van het passagierscompartiment. Hier heerst orde en duidelijkheid. Het dashboard is zo kort mogelijk, de aangepaste hoge tonen verbeteren het zicht. Twee 12 inch displays bundelen rijgegevens en digitale bediening waar de werkprocessen dit vereisen, ergonomisch geplaatste schakelaars bieden maximaal bedieningscomfort.

Met een lichte swing leiden het dashboard en het bestuurdersportier de reizigers langs de bestuurdersplek in een licht, transparant interieur. Weinig eenvoudige vormen herhalen zich. Alle vasthoudstangen zijn gelijk, zwarte stijlbekledingen laten de zijruiten als rustig vlak lijken. Techniek hoeft zich niet te verbergen, materiaal en constructie blijven zichtbaar. De waarde heeft een praktisch neveneffect: reizigers gaan zorgvuldiger om met een bus die hoogwaardig oogt.

Zijn wereldpremière viert onze volgende stadsbusgeneratie in oktober 2027 op de Busworld Europe in Brussel.